Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego jest drugim co do częstości nowotworem złośliwym mężczyzn. Zachorowalność na raka prostaty rośnie wraz z wiekiem, a nowotwór rzadko rozwija się przed 40 rokiem życia.

Histologicznie najczęściej jest to gruczolakorak, który rozwija się głównie w strefie obwodowej gruczołu krokowego. Etiologia raka prostaty nie jest do końca poznana.

Czynniki rozwoju raka prostaty:

  • wiek – ryzyko rośnie z wiekiem
  • predyspozycje genetyczne- dziedziczny rak prostaty (9% przypadków)- rak prostaty u minimum 3 krewnych pierwszego stopnia, lub rak prostaty przed 55 rokiem życia u co najmniej 2 krewnych
  • czynniki etniczne- najczęściej chorują osoby rasy czarnej, najrzadziej rasy żółtej
  • czynniki środowiskowe i dietetyczne (nie do końca poznane)

Objawy:
Rak prostaty najczęściej rozwija się bezobjawowo przez wiele lat.
W miarę powiększania swojej objętości może powodować objawy uciskowe sugerujące objawy łagodnego rozrostu gruczołu krokowego mi.in. częstomocz, utrudnione oddawanie moczu, słaby strumień moczu.
W zaawansowanej postaci raka występować mogą m.in. ból i złamania kości, krwiomocz, objawy uciskowe na rdzeń kręgowy oraz objawy związane z miejscowym wzrostem choroby (np. wodonercze spowodowane naciekiem na pęcherz moczowy, niedrożność przewodu pokarmowego).

Diagnostyka:

Diagnostyka raka prostaty obejmuje:

  • badanie „per rectum”- pozwala na stwierdzenie nieprawidłowości w strefie obwodowej prostaty, w której najczęściej rozwija się rak gruczołu krokowego- m.in. asymetria gruczołu, wzmożona konsystencja, nierówny obrys gruczołu
  • badanie stężenia swoistego antygenu sterczowego we krwi (PSA)- marker swoisty dla gruczołu krokowego, ale nieswoisty dla raka prostaty- jego stężenie wzrasta również w nienowotworowych schorzeniach prostaty np. łagodnym rozroście stercza, zapaleniu stercza.
    Wraz ze wzrostem stężenia PSA rośnie natomiast ryzyko raka. U wielu mężczyzn rak prostaty może rozwinąć się pomimo niskich wartości stężenia PSA.
  • badania obrazowe gruczołu krokowego- transrektalna ultrasonografia (TRUS), multiparametryczny rezonans magnetyczny stercza (mpMRI)
  • nowe narzędzia diagnostyczne np. PCA3 test, Prostate Health Index test(PHI)

Raka prostaty rozpoznajemy na podstawie badania histopatologicznego materiału pobranego w czasie biopsji gruczołu krokowego lub rzadziej na podstawie materiału pobranego w czasie operacji usunięcia gruczolaka stercza (m.in. przezcewkowa elektroresekcja (TURP), adenomektomia).
Wynik histopatologiczny podawany jest według skali Gleasona, oceniającej cechy architektoniki komórek nowotworowych (skala punktowa od 2 do 10).

W celu oceny zaawansowania klinicznego raka stercza, w nowotworach średniego i wysokiego ryzyka, wykonywane są tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy oraz scyntygrafia kości.